Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor) olarak üye örgütlerimizle birlikte Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Komitesi’ne paydaş raporu sunduk. Rapor, Evrensel Periyodik İnceleme (EPİ) 4. Döngüsü kapsamında yapılacak Türkiye değerlendirmesi için Türkiye’de gençlerin haklarına dair sorunları ve politika önerilerini içeriyor.
EPİ, BM üye ülkelerinin insan hakları durumunu dört buçuk yılda bir gözden geçiren, insan hakları performanslarını izleyen ve iyileştirmeyi amaçlayan küresel bir mekanizma. Bu inceleme, BM üye ülkelerinin birbirlerine insan hakları konusunda önerilerde bulunduğu ve ülkelerin bu önerileri uygulamaya yönelik adımlar attığı bir süreç. EPİ kapsamında rapor sunmak, sivil toplum örgütleri olarak ülkenin insan hakları durumuna ilişkin bağımsız değerlendirme ve tavsiyeler sunmamızı sağlıyor.
GoFor olarak üye örgütlerimizle BM’ye sunduğumuz paydaş raporu, Türkiye’de gençlik haklarına erişimi değerlendiriyor ve bu haklara dair yaşanan ihlallerin giderilmesi için politika önerileri sunuyor. Gençlik tanımı, sağlık, barınma, eğitim, siyasal katılım, ifade özgürlüğü, ayrımcılıkla mücadele, örgütlenme özgürlüğü, istihdam ve toplumsal cinsiyet olmak üzere toplamda 10 başlıktan oluşan bu rapor, Türkiye’de gençlerin insan haklarına yönelik yapısal sorunlarını görünür kılmayı ve bu sorunlara yönelik yapısal çözümler sunmayı hedefliyor.
Raporun öne çıkan bulguları şöyle:
- Türkiye’de gençler, yasal çerçeveler tarafından özerkliklerini ve haklarına erişimlerini kısıtlayan koruyucu ve paternalist bir yaklaşımla tanımlanıyor.
- Gençler temel sağlık hizmetlerine ulaşamıyor. Fiziksel, mental ve cinsel sağlıklarını iyileştirmenin önündeki yapısal ekonomik ve sosyal engeller, gençlerin iyi olma durumunu giderek kötüleştiriyor.
- Konutu temel bir hak yerine finansal yatırım aracı olarak gören kalkınma politikaları gençlerin barınma krizini derinleştiriyor. Ekonomik krizle birlikte hızla yükselen konut ve kira fiyatları gençlerin barınma hakkına erişimini imkansız kılıyor.
- Eğitimde eşitsizlikler giderek artıyor. Gençler ekonomik kriz ve eğitim desteklerinin yetersizliği sebebiyle eğitimlerine devam edemiyor. Bir şekilde devam edebilenler ise üniversitelere yapılan anti-demokratik müdahaleler sonucunda akademik özgürlükten uzak bir ortama maruz bırakılıyor.
- Gençlerin siyasal katılımı oldukça kısıtlı. Gençlerin günlük yaşamlarına ve maddi yaşam koşullarına odaklanan politikaların ve siyasi gündemlerin eksikliği, onların siyasi katılım mekanizmalarına karşı olan şüpheciliğini ve mesafesini artırıyor. Buna rağmen bu mekanizmalarda yer almaya çalışanlar ise yapısal engellerle karşılaşıyor ve katılım haklarına erişemiyor.
- Gençler ifade özgürlüğüne sahip değil. Gençler ve gençlik örgütleri eleştirel fikir ve eylemlerde bulunduğunda keyfi yargılamalar ve alıkonmalar ile karşı karşıya kalıyor. Gençlerin haklarını savunmak ve gerçekleştirmek için geliştirdiği söylem ve eylemler sistematik olarak kriminalize ediliyor.
- Gençler, özellikle cinsiyet, cinsiyet kimliği, cinsel yönelim ve etnik köken gibi kimlikleri nedeniyle ayrımcılığa maruz kalıyor. LGBTİ+’lar ve göçmen gençler ise derinleşen bir ayrımcılığa maruz kalıyor
- Gençlik örgütlerine ve üniversite topluluklarına yönelik sistematik baskılar, örgütlenme özgürlüğünü kısıtlıyor. Gençlerin sivil toplum faaliyetlerine katılımı giderek zorlaşıyor.
- Türkiye’nin ekonomi politikalarının nitelikli işe talep yaratamaması, işgücü piyasasında güvencesiz ve düzensiz emeğe olan talebi artırıyor. Gençler bu kapsamda artan derin bir işsizlik ve güvencesiz emek ile karşı karşıya kalıyor.
- Aile odaklı sosyal politikalar genç kadın ve LGBTİ+’ların bireysel hak ve özgürlüklerine erişimini önemli ölçüde engelliyor. Şiddet, istismar ve ayrımcılık vakalarına karşı etkin mekanizmaların olmayışı bu durumu derinleştirerek sürdürüyor.
Katkı sunan örgütler:
- Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV)
- Genç Lezbiyen Gey Biseksüel Trans İnterseks Gençlik Çalışmaları ve Dayanışma Derneği (Genç LGBTİ+)
- Kaos Gey Lezbiyen Kültürel Araştırmalar ve Dayanışma Derneği (Kaos GL)
- Nilüfer Kent Konseyi Gençlik Meclisi (NGM)
- Roman Gençlik Derneği
- Sosyal Ekonomik Kültürel Kalkınmayı Destekleme Derneği (SEKDER)
- Topluma Destek Derneği
- Toy Gençlik Derneği
- Üniversiteli Kuir Araştırmaları ve LGBTİ+ Dayanışma Derneği (ÜniKuir Derneği)
