Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 2025 yılı için bütçe görüşmeleri başladı. 2025 Bütçe Teklifinde, Gençlik ve Spor Bakanlığı için önerilen bütçe toplamı 231.922.274.000 TL ile Merkezi Yönetim Bütçesinin %1,45’ine denk geliyor. Gençlik ve Spor Bakanlığı 2025 Bütçesi Hakkında Bilgi Notu, bütçe odağında gençlerin taleplerini ve ihtiyaçlarını ele alıyor.
Bilgi notunu okumak için tıklayın.
Bakanlık bütçesi gençleri ve gençlik örgütlerini dahil etmeden hazırlanan ve gençlerin ihtiyaçlarını görmeyen, sorunlarına çözüm üretmeyen bir bütçe olarak karşımıza çıkıyor. Hem Bakanlığın genel bütçesi hem de Gençlik Programı bütçesi yüzdelik bazda azalmaya devam ediyor. Bu bağlamda, Bakanlığın genel bütçesini ve dört ana program olan bağımlılıkla mücadele, gençlik, sporun geliştirilmesi ve desteklenmesi ve yükseköğretim programlarının bütçelerini inceledik.
Bu dört program, gençlerin sağlıklı, katılımcı, aktif ve destekleyici bir ortamda gelişmelerini sağlamayı hedefleyen alanları kapsadığını iddia etse de bütçe teklifi, bu programların ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Bakanlığın genel yaklaşımı gençlerin gerçek taleplerini ve ihtiyaçlarını görmezden geliyor. İnceleme, her programdaki bütçe dağılımı, hedefler ve mevcut eksiklikler ışığında, gençlerin sosyal ve ekonomik kalkınmasını desteklemek için yapılması gerekenleri ortaya koyuyor.
Aile bütçesi yükselirken gençlik programları geriliyor
Genel bütçe değerlendirmesine göre, Merkezi Yönetim Bütçesi’nden “Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Programı” için ayrılan pay, Gençlik Programı bütçesinin yaklaşık 1,5 katı kadar ve bu durum gençlerin özerkliğini tanıyan politikalardan uzaklaşıldığını gösteriyor. Öte yandan, bağımlılıkla mücadele programı önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da yetersiz bir bütçe ayrılarak zayıf bir destekle sürdürülüyor. Yükseköğretim programı bütçesi ise barınma sorununa çözüm getirmiyor ve gençler için nitelikli eğitim şartlarını sunamıyor.
Bütçenin ikinci düzey kırılımında, “Kar Amacı Gütmeyen Kuruluşlara Yapılan Transferler” kalemi %42,8 oranında artırılarak 1.892.237.000 TL’ye çıkarılmış olsa da bu bütçenin büyük kısmı spor kulüplerine gitmekte ve gençlik örgütleri bu bütçeden faydalanamamaktadır. Hak temelli çalışan gençlik örgütlerinin %82,2’si kamu kurumlarının sunduğu fon ve hibe desteklerinden faydalanamamaktadır.
Bütçe teklifi, farkı gençlik gruplarının ihtiyaçlarını dikkate almıyor. Tektipleştirici ve gençleri yalnızca koruma odaklı bir bakış açısıyla hazırlanan bu bütçede, gençlerin karar alma süreçlerine aktif katılımını sağlayacak bir ödenek ayrılmamış. Ayrıca, genç yoksulluğuyla mücadele, sağlıklı yaşam haklarının desteklenmesi ve gençlerin sosyal alanda güçlendirilmesi gibi konulara yönelik de herhangi bir program veya destek bütçesi bulunmuyor. Ulusal Gençlik Konseyi’nin kurulmasına yönelik vaatlere rağmen bu alanda bir bütçe ayrılmaması, gençlik politikalarında somut adımlar atılmadığını gösteriyor.
Gençlik ve Spor Bakanlığı 2025 Bütçesinde öne çıkan diğer bulgular şöyle:
- Bağımlılıkla mücadele için ayrılan bütçe oldukça sınırlı ve önleyici faaliyetler için yeterli kaynak ayrılmamış.
- Gençlik Programı bütçesi, gençlerin sosyal ve kişisel gelişim ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak.
- Gençlik programı bütçesinde önceki yıla göre oransal azalma gözleniyor, bu da mevcut ihtiyaçlara yanıt verme kapasitesini daha da sınırlıyor.
- Spor bütçesi gençlik bütçesinin 3,13 katı.
- Spor altyapısının ve gençlerin spora erişiminin desteklenmesi için ayrılan bütçe gençlik yaklaşımına sahip değil.
- Özellikle amatör sporlara yönelik destekler yetersiz kalıyor ve gençlerin spora erişimindeki engeller çözülmüyor.
- Barınma imkanlarına ayrılan bütçe, Türkiye’de artan öğrenci nüfusunun ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak.
- Kredi ve Yurtlar Kurumu (KYK) yurtlarının kapasitesi, öğrenci sayısına oranlandığında 100 öğrenci başına düşen yatak kapasitesi İstanbul’da 6,28, Ankara’da 13,17, İzmir’de ise 18,65’tir.
