Gençlik Çalışanı ve Uzman Gençlik Çalışanı Ulusal Meslek Standartları, 14 Haziran 2026’da Resmi Gazete’de yayımlandı. Gençlik çalışanının meslek olarak tanınması önemli bir adım. Ancak standartlarda gençlik çalışmasının hak temelli boyutu, gençlerin karar süreçlerine katılımı ve bağımsız gençlik örgütlerinin deneyimi yeterince yer bulmuyor.
Meslek tanımı gençlik çalışmasının kapsamını karşılamıyor
Yayımlanan standartlarda gençlik çalışanı, eğitim, etkinlik, bilgilendirme, yönlendirme, proje yürütme ve raporlama gibi teknik görevler üzerinden tanımlanıyor. Bu görevler alanın önemli parçalarını oluşturuyor. Gençlik çalışması ise gençlerin haklara erişimini, örgütlenmesini, karar alma süreçlerine katılımını ve eşit koşullarda güçlenmesini destekleyen daha geniş bir alanı kapsıyor. Gençlik çalışanları, gençler için güvenli ve kapsayıcı alanlar kurar. Haklara erişimi destekler ve gençlerin katılım kapasitesini güçlendirir. Bu nedenle gençlik çalışanı, hak temelli bir kolaylaştırıcı olarak tanımlanmalıdır.
Bu yaklaşımın gençlik ve gönüllülük tanımlarına da yansıması gerekir. Gençler, hak sahibi yurttaşlar ve ifade ile örgütlenme özgürlüğünün özneleridir. Kendi yaşamları ve gelecekleri hakkında söz sahibi olmaları gerekir. Gönüllülük de dayanışma, öğrenme, örgütlenme, hak savunuculuğu ve demokratik katılım alanıdır. Özgür iradeye dayalı, güvenli, kapsayıcı ve sömürüden uzak bir gönüllülük anlayışı, gençlerin hak temelli katılımını destekler.
Gençlik örgütlerinin deneyimi sürece yansımadı
Meslek standartlarının hazırlanma süreci, gençlik alanının çoğul yapısını yeterince yansıtmıyor. Gençlik çalışmasının sahadaki temel aktörleri arasında yer alan bağımsız gençlik örgütleri ve hak temelli sivil toplum kuruluşları hazırlık sürecine dahil edilmedi. Gençlik çalışmasının ilkeleri, etik çerçevesi ve kamusal sorumlulukları belirlenirken gençlerin ve gençlik örgütlerinin deneyimi merkeze alınmalı.
Süreçteki bu katılım eksikliği, standartlarda yer alan gençlik tanımına da yansıyor. Standartlarda gençlik, 15-29 yaş aralığıyla tanımlanıyor. Bu aralığın hangi veriye, ihtiyaca veya politika gerekçesine dayandığı ise açıklanmıyor. Gençliği sabit bir yaş aralığıyla tanımlamak, farklı yaşam evrelerini, ihtiyaçları ve haklara erişim koşullarını görünmez kılma riski taşıyor.
Gençlik çalışanları için sivil toplumda mesleki tanım eksik
Standartlarda gençlik çalışanları, 3412 koduyla “sosyal hizmetler ile ilgili yardımcı profesyonel meslek mensupları” sınıfında gösteriliyor. Ancak SGK’nın meslekler listesinde bu kod altında gençlik çalışanlarına ilişkin bir tanımlama bulunmuyor.
Listede yer alan “Gençlik Lideri” ve “Gençlik ve Spor Uzmanı” meslekleri ise bakanlık personelini tanımlıyor. Sivil toplumda çalışan gençlik çalışanları için henüz bir meslek yasası veya meslek kodu bulunmuyor.
Standartlar katılımcı biçimde yeniden ele alınmalı
GoFor olarak çağrımız açık: Gençlik çalışanına ilişkin standartlar; bağımsız gençlik örgütlerinin, gençlik çalışanlarının, yerel yönetimlerin, hak temelli sivil toplum örgütlerinin ve gençlerin doğrudan katılımıyla yeniden ele alınmalı.
Gençlik çalışması; gençlerin hak sahibi özneler olarak tanındığı, katılımcı, kapsayıcı ve hesap verebilir bir kamu politikası alanı olarak kurulmalı.
Sen ne düşünüyorsun?
Gençlik çalışanlarını, gençlik örgütleri başta olmak üzere sivil toplum kuruluşlarını ve gençlik aktivistlerini bizlere sorulmadan hazırlanan bu yönetmeliğe karşı görüşlerini bildirmek üzere aşağıdaki formu doldurmaya davet ediyoruz.
