Türkiye’nin ekonomik büyüme modeli fosil yakıt yatırımlarına dayalı bir sistem üzerine kurulu. Bu model, sadece çevresel yıkıma yol açmakla kalmıyor; gençlerin ekonomik ve sosyal haklarını da doğrudan ihlal ediyor. GoFor olarak hazırladığımız “Türkiye’de Fosil Yakıt Temelli Ekonomi ve Gençlik Hakları Raporu”, fosil yakıt bağımlılığının gençlerin yaşam koşulları, ekonomik güvenceleri ve karar alma mekanizmalarına katılımı üzerindeki etkilerini ele alıyor.
Rapor, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği ve İnsan Hakları Özel Raportörü’nün 59. İnsan Hakları Konseyi oturumuna sunacağı tematik rapora katkı sağlamak amacıyla hazırlandı. Türkiye bağlamında, fosil yakıt ekonomisinin gençlerin yaşamına olan etkilerini somut verilerle ortaya koyuyor.
Fosil yakıt yatırımları gençlerin ekonomik ve sosyal haklarını ihlal ediyor.
Türkiye, küresel ekonomide yarı-çevresel bir konumda bulunuyor ve ekonomik büyümesini büyük ölçüde fosil yakıt yatırımlarıyla şekillendiriyor. Bu model, gençlerin karar alma süreçlerinden dışlanmasına, ekonomik güvencesizliğin derinleşmesine ve çevresel yıkımın gençler üzerindeki etkilerini artırmasına neden oluyor. Enerji yönetiminin özelleştirilmesi ve büyük ölçekli fosil yakıt yatırımları, gençleri yerel ve ulusal düzeydeki karar alma süreçlerinden tamamen dışlarken, çevresel krizlerden en çok etkilenecek grup olmalarına rağmen, enerji politikalarının belirlenmesinde söz hakkı tanımıyor.
Serbestleşen konut piyasası ve fosil yakıt temelli ekonomi politikaları, gençlerin uygun fiyatlı ve iklim dirençli konutlara erişimini sistematik olarak kısıtlıyor. Aynı zamanda, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar gençlerin yaşam maliyetlerini yükseltirken, eğitim ve istihdam fırsatlarını da sınırlandırıyor. Türkiye’nin fosil yakıt odaklı ekonomik modeli, gençleri düşük ücretli ve güvencesiz işlere mahkum ediyor. Özellikle enerji sektörü ve madencilikte çalışan genç işçiler, ciddi sağlık ve güvenlik riskleriyle karşı karşıya kalıyor.
Fosil yakıt bağımlılığı sadece ekonomik güvencesizliği artırmakla kalmıyor, aynı zamanda gençlerin sağlık hakkını da tehdit ediyor. Hava kirliliği, çevresel toksinlere maruziyet ve iklim değişikliğinin neden olduğu sağlık sorunları gençler arasında giderek yaygınlaşıyor. Türkiye’de fosil yakıtlara dayalı büyüme modeli, gençlerin sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını doğrudan ihlal ediyor.
Ne talep ediyoruz?
Fosil yakıt temelli ekonomi politikaları, gençlerin sadece geleceğini değil, bugününü de tehdit ediyor. Eğer bu model değişmezse, gençler daha fazla ekonomik güvencesizlik, çevresel felaketler ve karar alma süreçlerinden dışlanma ile karşı karşıya kalacak.
GoFor olarak gençlerin haklarını savunmak için şu talepleri öne çıkarıyoruz:
- Türkiye, fosil yakıtlara dayalı ekonomik büyüme modelini terk etmeli ve adil bir enerji dönüşümü süreci başlatmalıdır.
- Gençlerin, enerji politikalarına dair karar alma mekanizmalarına katılımı güvence altına alınmalıdır.
- Fosil yakıt sübvansiyonları kaldırılmalı, yenilenebilir enerji yatırımları artırılmalıdır.
- Fosil yakıt odaklı ekonomi politikaların sebep olduğu sosyal ve ekonomik hak ihlallerine karşı önlem alınmalıdır.
- Çevresel ve sosyal adalet ilkeleri doğrultusunda gençlerin barınma, eğitim ve istihdam hakkı korunmalıdır.
- Gençler için sürdürülebilir istihdam olanakları yaratılmalı, enerji sektöründeki güvencesiz çalışma koşullarına karşı etkin düzenlemeler getirilmelidir.
- İklim krizinin gençler üzerindeki uzun vadeli etkilerini azaltmak için kamu politikaları geliştirilmelidir.
