Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor) olarak dokuz üye örgütümüz ile birlikte hazırladığımız Türkiye 4. Döngü Evrensel Periyodik İnceleme (EPİ) Paydaş Raporu, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin yayımladığı resmi belgelere yansıdı. Türkiye’de gençlik haklarına ilişkin iki temel politika önerisi, sivil toplum katkılarına yer verilen A/HRC/WG.6/49/TUR/3 numaralı belgede doğrudan yer aldı. Buna ek olarak, çeşitli paydaş raporlarının sunduğu katkılarda, GoFor’un ortak raporu referans olarak gösterildi.
GoFor’un katkıları, 6 Mayıs 2025’te Cenevre’de gerçekleştirilecek BM İnsan Hakları Konseyi EPİ oturumunda değerlendirilecek ve Konsey’in Türkiye’ye sunacağı resmi tavsiyelere doğrudan zemin oluşturacak. Böylece Türkiye’deki gençlerin karşılaştığı hak ihlalleri ilk kez bu düzeyde uluslararası gündeme taşınmış oldu.
Gençliğin örgütlenme özgürlüğü BM gündeminde
GoFor’un sunduğu katkılar:
- Temel özgürlükler ile kamusal ve siyasal yaşama katılım hakkı: “GoFor, üniversite kampüslerinde örgütlenme özgürlüğüne yönelik geri adımlara dikkat çekmiş; öğrenci topluluklarının kapatılması, faaliyetlerinin yasaklanması, kolluk kuvvetleri ile özel güvenlik görevlilerinin müdahaleleri, disiplin soruşturmaları ve cezai yaptırımlar gibi uygulamaları raporlamıştır.”
- Özel hayata saygı hakkı: “GoFor, Türkiye’nin derneklerin üye bildiriminde bulunma yükümlülüğünü kaldırmasını ve kişisel verilerin korunmasını güvence altına almasını önermiştir.”
GoFor’un raporuna referans verilen diğer katkılar:
- Temel özgürlükler ile kamusal ve siyasal yaşama katılım hakkı: Vicdani ret beyanında bulunanların idari ve adli yaptırımlara maruz kaldığı belirtildi. Türkiye’nin vicdani ret hakkını tanıması ve bu doğrultuda yasal düzenlemeler yapması önerildi.
- Uluslararası yükümlülükler ve insan hakları mekanizmalarıyla iş birliği: Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’ne yeniden taraf olması gerektiği vurgulandı.
- Çalışma hakkı: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılan sendikaların fesih işlemlerinin yargı denetimine açılması, yeniden tescil edilmeleri, malvarlıklarının iadesi ve tazminat haklarına erişimlerinin sağlanması önerildi.
Gençlerin mücadelesi uluslararası tanınırlık kazandı
GoFor’un EPİ sürecinde elde ettiği kazanımlar, yalnızca geçmiş ihlallerin değil, aynı zamanda gençlerin güncel olarak karşılaştığı hak ihlallerinin de uluslararası kamuoyunun gündemine taşınması açısından kritik bir öneme sahip. Ekrem İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu siyasetçilerin tutuklanmasının ardından başlayan gençlik öncülüğündeki protestolarda binlerce genç gözaltına alındı, bazıları tutuklandı; çok sayıda genç kötü muameleye ve işkence yasağının ihlaline maruz kaldı. GoFor’un, üniversite kampüslerinde örgütlenme ve ifade özgürlüğüne yönelik baskılara dair sunduğu verilerin EPİ belgesine girmesi, bu baskıların artık yalnızca ulusal bir mesele değil, uluslararası insan hakları mekanizmalarının müdahil olacağı bir sorun olarak ele alınmasını sağlayacak.
GoFor’un raporuna giren ifadeler, BM İnsan Hakları Konseyi’nin Türkiye’ye sunacağı tavsiyeleri şekillendirme gücüne sahip. Böylece gençlik hareketinin demokratikleşme talebi uluslararası meşruiyet kazanırken yaşanan ihlallerin belgelenmesi ve takibi açısından da kritik bir zemin oluşmuş oldu.
Gençlik mücadelesi uluslararası mekanizmalarda artık daha görünür
GoFor’un EPİ sürecinde yer alması, gençlik hareketlerinin uluslararası mekanizmalar yoluyla karar alma süreçlerine nasıl etki edebileceğini göstermesi açısından da önemli bir eşik oldu. Bugüne kadar gençlik özelinde sınırlı kalan uluslararası katkılar, GoFor’un çalışmalarıyla daha görünür hale geldi.
EPİ oturumu öncesinde Ankara’daki diplomatik temsilciliklerle görüşmeler gerçekleştiren GoFor, Türkiye’ye sunulacak önerilerde gençlik haklarının açıkça yer alması için savunuculuk faaliyetlerine devam ediyor.
GoFor olarak, gençliğin insan haklarına tam erişimi için ulusal ve uluslararası düzeyde savunuculuğumuzu sürdüreceğimizi bir kez daha yineliyoruz.
GoFor EPİ Paydaş Raporu
Evrensel Periyodik İnceleme (EPİ), Birleşmiş Milletler (BM) üye devletlerinin insan hakları durumunun gözden geçirildiği ve bu doğrultuda politika önerilerinin geliştirildiği küresel bir izleme mekanizması. Türkiye’nin EPİ 4. Döngüsü değerlendirmesi için hazırladığımız paydaş raporu, gençlerin temel hak ve özgürlüklerine erişimini barınma, sağlık, eğitim, siyasal katılım, ifade özgürlüğü, örgütlenme, istihdam, ayrımcılık ve toplumsal cinsiyet gibi başlıklar altında yapısal bir çerçevede ele aldı.
Türkiye’de gençlerin insan haklarına erişiminin giderek daha fazla kısıtlandığı bu dönemde, GoFor olarak gençlik alanındaki ihlalleri uluslararası insan hakları mekanizmalarına taşımayı ve görünür kılmayı hedefledik. Bu doğrultuda, BM İnsan Hakları Konseyi’nin dört buçuk yılda bir gerçekleştirdiği EPİ sürecine gençlik hakları odaklı bir paydaş raporu sunduk.
Raporu dokuz üye örgütümüzle birlikte hazırladık:
- Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV)
- Genç LGBTİ+ Derneği
- Kaos GL Derneği
- Nilüfer Kent Konseyi Gençlik Meclisi (NGM)
- Roman Gençlik Derneği
- Sosyal Ekonomik Kültürel Kalkınmayı Destekleme Derneği (SEKDER)
- Topluma Destek Derneği
- Toy Gençlik Derneği
- ÜniKuir Derneği
