Türkiye’deki gençlerin yaşam kalitesi beklenenin altında. Türkiye, gençlerin yaşam kalitesi açısından benzer ekonomik düzeydeki ülkelerin gerisinde kalıyor. 2024 verileri, aynı gelir grubundaki 15 ülkeye kıyasla gençlerin daha olumsuz koşullarda yaşadığını gösteriyor.
Youth Progress Index (Gençlik İlerleme Endeksi), gençlerin yaşam kalitesini ve haklara erişimini dünyada en kapsamlı biçimde ölçen çalışma. Bu yıl yayımlanan 4. edisyonu, 169 ülkeden 3 milyar gencin verisini inceliyor. Eğitimden barınmaya, çevreden katılım hakkına kadar 60’tan fazla göstergeyi değerlendiriyor ve her ülkeyi 0-100 aralığında puanlıyor. Rapor ayrıca ülkeleri, kendi gelir grubundaki diğer ülkelerle karşılaştırıyor. Böylece bir ülkenin gençler açısından beklenenin altında mı yoksa üstünde mi performans gösterdiği açıkça görülebiliyor.
Gençlerin temel hakları kırılgan
Türkiye’nin “temel ihtiyaçlar” skoru Youth Progress Index’te 82,0.
Kağıt üstünde iyi görünüyor ama detaylara inince tablo değişiyor:
- gençlerin yaşadığı yerde gece yalnız yürürken kendini güvende hissetme puanı 51.63,
- uygun fiyatlı konuta erişimde “memnun değilim” diyenlerin ise 10.34. Bu puan, gençlerin konuta erişimde ciddi zorluk yaşadığını ortaya koyuyor.
Gençlerin eğitime erişimi eşit değil
Türkiye’nin “temel eğitim” başlığında skoru 70,9.
Ancak detaya inince:
- kaliteli temel eğitime erişim eşit mi?” sorusunda ülke değerlendirmesi: 43.67,
- “çocuklar her gün öğrenme ve gelişme fırsatına sahip” diyen gençlerin oranı 24.44.
Gençlerin hakları ve sesi zayıflatılıyor
Türkiye’nin “haklar ve söz” skoru 36,0.
Verilere yakından bakınca tablo daha da çarpıcı:
- parlamentoda genç temsili yok denecek kadar düşük,
- bu ülkede haklar tüm sosyal gruplar için eşit korunuyor” diyen uzman değerlendirmeleri yalnızca 57.3 düzeyinde,
- “toplanma ve gösteri hakkı korunuyor” değerlendirmesi 31.77.
Gençler için kapsayıcı bir toplum uzak
Türkiye’nin “kapsayıcı Toplum” skoru 48,4.
- her beş gençten biri gençten biri, ne eğitimde ne istihdamda, karar alma süreçlerinde eşit yer bulamıyorlar,
- kamu hizmetlerine (eğitim, su, sağlık, güvenlik) kent ve kır arasında eşit bir şekilde erişemiyorlar, ve
- ayrımcılık ve azınlıklara yönelik şiddeti ölçen gösterge ise 20.5.
Gençlerin özgürlük alanı daralıyor
Türkiye’nin “özgürlük ve seçim hakkı” skoru 58,4.
- “hayatımda ne yapacağıma özgürce karar verebiliyorum” diyen gençlerin puanı 24,
- sivil toplum özgürlüğü göstergesi 29.02 puanda, yani yüksek baskı altında,
- kırılgan/ güvencesiz istihdam puanı 74.53. Gençlerin büyük bölümü güvencesiz çalışmak zorunda bırakılıyor.
Gençlerin yaşam kalitesi, sadece sayıların değil, siyasi iradenin ve toplumsal önceliklerin bir sonucu. Bu rapor, Türkiye’de gençler için hakların, fırsatların ve özgürlük alanlarının güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gösteriyor. GoFor olarak, gençlerin hayatına dokunan her politikada söz hakkı,eşitlik ve katılım ısrarımız devam edecek.
İncelemek için: youthprogressindex.org
