Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor) olarak, Birleşmiş Milletler Barışçıl Toplanma ve Örgütlenme Özgürlüğü Özel Raportörü’nün 80. Genel Kurul’a sunacağı tematik rapora katkı sunmak üzere bir rapor hazırladık. Rapor, 2025 yılı boyunca Türkiye’de gençlik örgütlerinin karşılaştığı sistematik baskıları, hak ihlallerini ve kolektif direniş biçimlerini görünür kılıyor.
Rapor, gençlerin kolektif eylem hakkına dönük ihlalleri yalnızca teknik bir çerçevede değil; siyasal temsil, ifade özgürlüğü, barınma hakkı ve dijital haklarla iç içe geçen çok katmanlı bir kriz olarak ele alıyor. Gençlerin politik özne olma hakkının sistematik biçimde hedef alındığı; finansal, yasal ve fiziksel yollarla örgütlü yapılarının dağıtılmaya çalışıldığı bir dönemin belgesi niteliğini taşıyor.
19 Mart protestoları, KYK baskıları, dijital kısıtlamalar
Rapor, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından başlayan gençlik protestolarını önemli bir kırılma anı olarak değerlendiriyor. Bu protestolar sırasında gençlerin barışçıl eylem hakkına yönelik müdahaleler çarpıcı örneklerle belgeleniyor:
- Protestolara katılan gençler gözaltına alındı, hukuki destek talepleri engellendi.
- KYK yurtlarında kalan öğrenciler disiplin süreçleriyle karşılaştı.
- Genç kadınlar ve LGBTİ+ öğrenciler gözaltılarda çıplak arama ve kötü muameleye maruz kaldı.
- Gençlik örgütlerinin sosyal medya paylaşımları sansürlendi; içerikler erişime engellendi.
- Üniversitelerde protestolara katılan öğrencilere disiplin cezaları verildi, öğrenci kulüpleri hedef alındı.
Gençlik örgütleri ne talep ediyor?
Rapor, yalnızca ihlalleri belgelemiyor; aynı zamanda gençlik örgütlerinin savunduğu alternatifleri ve çözüm önerilerini de görünür kılıyor. Türkiye devletine, uluslararası bağışçılara ve BM sistemine yönelik taleplerin öne çıkan başlıkları şunlar:
- Barışçıl protesto hakkını sınırlandıran yasa tekliflerinin geri çekilmesi
- Üniversitelerde seçimle gelen rektörlük sisteminin geri getirilmesi
- Gençlik örgütlerinin kamu fonlarına ve kaynaklara eşit erişiminin sağlanması
- Dijital sansür ve keyfi erişim engellerine son verilmesi
- Protestoya katıldığı gerekçesiyle gençlerin barınma, eğitim ve burs haklarının engellenmemesi
Gençliğin dayanışması görünür kılınıyor
Rapor, baskı ortamına rağmen gençlerin geliştirdiği yaratıcı dayanışma biçimlerini de belgeliyor. Sessiz protestolar, şifreli dijital paylaşım ağları, gönüllü hukuki destek mekanizmaları, kadınların ve LGBTİ+’ların dayanışma pratikleri ile gençler, kolektif mücadele alanlarını genişletmeye devam ediyor.
Bu rapor, yalnızca bir hak ihlalleri envanteri değil; gençliğin siyasal iradesine, örgütlü varlığına ve demokratik gelecek tahayyülüne sahip çıkan uluslararası bir tanıklıktır.
